Nghị quyết số 57-NQ/TW và đột phá chuyển đổi số trong công tác thi hành án dân sự

Chuyển đổi số trong chủ trương lãnh đạo của Đảng

Nghị quyết số 57-NQ/TW thể hiện bước phát triển về chất trong tư duy lãnh đạo của Đảng đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nếu như trước đây, chuyển đổi số chủ yếu được nhìn nhận như công cụ hỗ trợ kỹ thuật cho hoạt động quản lý, thì theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, chuyển đổi số đã được xác lập là phương thức tổ chức và vận hành hoạt động quản lý nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.

Cốt lõi của Nghị quyết là yêu cầu lấy dữ liệu số làm tài nguyên chiến lược, lấy công nghệ số làm nền tảng cho đổi mới mô hình quản trị quốc gia. Cách tiếp cận này phản ánh sự gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, trong đó hoạt động quản lý nhà nước được tổ chức, thực hiện và kiểm soát ngày càng minh bạch, hiệu quả.

Thi hành án dân sự - khâu then chốt của hiệu lực pháp luật

Thi hành án dân sự là khâu bảo đảm hiệu lực thực tế của các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án; trực tiếp phản ánh năng lực tổ chức và hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước trong thực thi pháp luật. Hiệu quả của công tác thi hành án dân sự vì vậy có ý nghĩa quyết định đối với hiệu lực của pháp luật, niềm tin xã hội và uy tín của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Trong bối cảnh khối lượng việc và tiền phải thi hành ngày càng gia tăng, tính chất vụ việc phức tạp hơn, yêu cầu về công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình ngày càng cao, trong khi bộ máy tổ chức được tinh gọn, phương thức quản lý truyền thống dựa trên hồ sơ giấy và quy trình thủ công đã bộc lộ rõ những hạn chế, không còn đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại.

Từ công cụ hỗ trợ sang phương thức quản trị

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, Bộ Tư pháp đã xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm trong hiện đại hóa công tác thi hành án dân sự. Việc xây dựng và vận hành Nền tảng số thi hành án dân sự thống nhất, gắn với Trung tâm Giám sát - Điều hành thông minh (IOC THADS), thể hiện rõ sự chuyển dịch từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị dựa trên dữ liệu.

Trong mô hình này, dữ liệu không chỉ phục vụ tổng hợp, báo cáo, mà trở thành căn cứ trực tiếp cho lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và kiểm soát trách nhiệm công vụ trong toàn hệ thống. Việc số hóa và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ giúp hình thành cơ sở dữ liệu tập trung, qua đó gắn trách nhiệm của từng cá nhân, từng đơn vị với từng khâu của quá trình thi hành án, hạn chế sự can thiệp chủ quan, tùy tiện trong thực hiện công vụ.

Hành lang pháp lý từ Luật Thi hành án dân sự năm 2025

Cùng với cơ sở chính trị từ Nghị quyết số 57-NQ/TW, chuyển đổi số trong công tác thi hành án dân sự được đặt trên nền tảng pháp lý trực tiếp của Luật Thi hành án dân sự năm 2025. Luật đã lần đầu tiên xác lập ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số là nguyên tắc xuyên suốt trong hoạt động thi hành án dân sự, đồng thời quy định rõ các điều kiện bảo đảm về hạ tầng, cơ sở dữ liệu và nguồn lực.

Đáng chú ý, Luật thừa nhận giá trị pháp lý của hồ sơ, tài liệu điện tử; quy định việc xây dựng, quản lý và khai thác Cơ sở dữ liệu thi hành án dân sự thống nhất; mở rộng các hình thức thông báo điện tử, xác minh điều kiện thi hành án bằng phương thức số và thanh toán nghĩa vụ thi hành án qua chuyển khoản. Đây là những quy định mang tính nền tảng, tạo hành lang pháp lý tương đối đồng bộ cho chuyển đổi số trong lĩnh vực thi hành án dân sự.

Chuyển đổi số và kiểm soát quyền lực

Chuyển đổi số trong công tác thi hành án dân sự không phải là mục tiêu kỹ thuật thuần túy, mà hướng tới tăng cường kiểm soát quyền lực nhà nước. Khi toàn bộ quá trình thi hành án được ghi nhận, theo dõi và giám sát trên nền tảng số, trách nhiệm cá nhân được làm rõ, hoạt động công vụ được minh bạch hóa, kỷ cương và pháp chế xã hội chủ nghĩa được củng cố.

Ở phương diện lý luận, đây là bước cụ thể hóa quan trọng nguyên tắc kiểm soát quyền lực trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, góp phần phòng ngừa nguy cơ lạm quyền, tiêu cực, tham nhũng trong lĩnh vực thi hành án dân sự - lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Kết luận

Cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW trong công tác thi hành án dân sự là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật và hoàn thiện phương thức tổ chức, điều hành hoạt động thi hành án trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chuyển đổi số, khi được đặt đúng vị trí là phương thức quản trị và kiểm soát hoạt động thi hành án dân sự, không chỉ hiện đại hóa quy trình nghiệp vụ, mà còn góp phần chuẩn hóa trách nhiệm công vụ, tăng cường minh bạch và củng cố kỷ cương pháp luật.

Đột phá chuyển đổi số trong công tác thi hành án dân sự vì vậy mang ý nghĩa chính trị - pháp lý sâu sắc, là biểu hiện sinh động của quá trình đổi mới phương thức tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước trong thực tiễn, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam “hiệu lực, hiệu quả, được tổ chức và vận hành theo Hiến pháp và pháp luật” theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương.

Một số hình ảnh về Nền tảng số thi hành án dân sự và Trung tâm Giám sát - Điều hành thông minh IOC THADS:

Các đại biểu dự Hội nghị triển khai thực hiện chỉ tiêu, nhiệm vụ công tác thi hành án dân sự, thi hành án hành chính năm 2026 chính thức kích hoạt Nền tảng số thi hành án dân sự và Trung tâm Giám sát - Điều hành thông minh IOC THADS

Bốn phân hệ nghiệp vụ trọng tâm trong Nền tảng số thi hành án dân sự

Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC THADS) kết nối, tích hợp và liên thông theo thời gian thực với toàn bộ Nền tảng số trong lĩnh vực thi hành án dân sự và các hệ thống liên quan trong và ngoài ngành, hình thành kho dữ liệu dùng chung thống nhất.

Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh huy động nhân lực triển khai kiểm thử phần mềm trước ngày vận hành chính thức