Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh, cấp xã và bố trí đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách nhiệm kỳ 2026 - 2031 là nội dung quan trọng nhằm bảo đảm tổ chức bộ máy HĐND các cấp tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu sắp xếp đơn vị hành chính và định hướng cải cách của Đảng và Nhà nước. Những quy định này được thực hiện thống nhất theo Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15 ngày 16/10/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) và các văn bản có liên quan.
Số lượng theo thực tế sau khi sắp xếp đơn vị hành chính
Đối với cấp tỉnh: Theo Điều 3 Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15, số lượng Phó Chủ tịch HĐND cấp tỉnh được xác định theo thực tế sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, cụ thể:
- Thành phố hình thành do sắp xếp 03 đơn vị hành chính cấp tỉnh có không quá 04 Phó Chủ tịch HĐND.
- Thành phố hình thành do sắp xếp 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh có không quá 03 Phó Chủ tịch HĐND.
- Tỉnh hình thành sau sắp xếp có không quá 03 Phó Chủ tịch HĐND.
- Đơn vị hành chính cấp tỉnh không thực hiện sắp xếp có không quá 02 Phó Chủ tịch HĐND.
Đối với cấp xã: Theo Điều 5 Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15, HĐND cấp xã có 01 Phó Chủ tịch HĐND.
Không quá từ 02 đến 04 Phó Trưởng Ban của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh
- Theo Điều 4 Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15, số lượng Phó Trưởng Ban của Ban Pháp chế, Ban Kinh tế - Ngân sách, Ban Văn hóa - Xã hội của HĐND cấp tỉnh ở đơn vị hành chính hình thành sau sắp xếp như sau:
+ Tỉnh, thành phố hình thành do sắp xếp 03 đơn vị hành chính cấp tỉnh có không quá 04 Phó Trưởng Ban;
+ Tỉnh, thành phố hình thành do sắp xếp 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh có không quá 03 Phó Trưởng Ban.
- Số lượng Phó Trưởng Ban của Ban Dân tộc của HĐND cấp tỉnh ở đơn vị hành chính hình thành sau sắp xếp:
+ Trường hợp Ban Dân tộc được thành lập trên cơ sở Ban Dân tộc đã có của 03 đơn vị hành chính cấp tỉnh trước sắp xếp thì có không quá 04 Phó Trưởng Ban;
+ Trường hợp Ban Dân tộc được thành lập trên cơ sở Ban Dân tộc đã có của 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh trước sắp xếp thì có không quá 03 Phó Trưởng Ban;
+ Trường hợp Ban Dân tộc được thành lập trên cơ sở Ban Dân tộc đã có của 01 đơn vị hành chính cấp tỉnh trước sắp xếp thì có không quá 02 Phó Trưởng Ban.
- Ban Đô thị của HĐND thành phố hình thành sau sắp xếp có không quá 02 Phó Trưởng Ban.
- Ở đơn vị hành chính cấp tỉnh không thực hiện sắp xếp, mỗi Ban của HĐND cấp tỉnh có không quá 02 Phó Trưởng Ban.
Không quá 02 Phó Trưởng Ban của Hội đồng nhân dân cấp xã
Theo Điều 4 Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15, mỗi Ban của HĐND cấp xã được tính bình quân 02 Phó Trưởng Ban.
Căn cứ quy mô diện tích tự nhiên, dân số, phân loại đơn vị hành chính, phân loại đô thị, quy mô kinh tế, tình hình thực tiễn của địa phương và định hướng của Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy, Thường trực HĐND cấp tỉnh quyết định cụ thể số lượng Phó Trưởng Ban của HĐND ở từng đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm tổng số lượng Phó Trưởng Ban của HĐND cấp xã của tỉnh, thành phố không vượt quá tổng số lượng tính theo khung bình quân quy định nêu trên.
Nguyên tắc bố trí đại biểu Hội đồng nhân dân chuyên trách
Theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, HĐND cấp tỉnh có thể bố trí đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách đối với các chức danh: Chủ tịch HĐND; Phó Chủ tịch HĐND; Trưởng Ban của HĐND; Phó Trưởng Ban của HĐND; Ủy viên của Ban của HĐND. HĐND cấp xã có thể bố trí đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách đối với các chức danh: Chủ tịch HĐND; Phó Chủ tịch HĐND; Trưởng Ban của HĐND; Phó Trưởng Ban của HĐND;
Việc bố trí đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp xã hoạt động chuyên trách được thực hiện theo quy định của Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15 và quy định của cấp có thẩm quyền.
Trường hợp bố trí Chủ tịch HĐND cấp tỉnh là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách thì số lượng Phó Chủ tịch HĐND cấp tỉnh quy định tại Điều 3, Điều 5 Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15 giảm tương ứng 01 người. Trường hợp bố trí Trưởng Ban của HĐND cấp tỉnh, cấp xã là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách thì số lượng Phó Trưởng Ban của HĐND cấp tỉnh, cấp xã quy định tại Điều 4, Điều 6 Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15 giảm tương ứng 01 người.
Cơ chế bố trí đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách
Điều 7 Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15, việc bố trí Ủy viên của Ban của HĐND cấp tỉnh và Phó Trưởng Ban của HĐND cấp xã là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách, cụ thể:
- Mỗi Ban của HĐND cấp tỉnh được tính bình quân 01 Ủy viên là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách.
- Mỗi Ban của HĐND cấp xã được tính bình quân 01 Phó Trưởng Ban là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách.
- Thường trực HĐND cấp tỉnh quyết định số lượng Ủy viên là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách của từng Ban của HĐND cấp mình, số lượng Phó Trưởng Ban là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách của HĐND cấp xã của các đơn vị hành chính trực thuộc, bảo đảm không vượt quá tổng số lượng Ủy viên các Ban của HĐND cấp tỉnh là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách và tổng số lượng Phó Trưởng Ban là đại biểu HĐND cấp xã hoạt động chuyên trách tính theo mức bình quân trong toàn tỉnh, thành phố.
Tại các đơn vị hành chính cấp tỉnh hình thành sau sắp xếp trong năm 2025 theo Nghị quyết của Quốc hội mà có số lượng Phó Chủ tịch HĐND, Phó Trưởng Ban của HĐND cấp tỉnh cuối nhiệm kỳ 2021 - 2026 nhiều hơn số lượng quy định nêu trên thì đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031 được giữ nguyên số lượng Phó Chủ tịch HĐND, Phó Trưởng Ban của HĐND cấp tỉnh như cuối nhiệm kỳ 2021 - 2026. HĐND các tỉnh, thành phố phải có lộ trình để giảm dần số lượng Phó Chủ tịch HĐND, Phó Trưởng Ban của HĐND cấp tỉnh để đến tháng 7/2030 thì số lượng Phó Chủ tịch HĐND, Phó Trưởng Ban của HĐND cấp tỉnh thực hiện đúng quy định tại Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15, trừ trường hợp cấp có thẩm quyền có quy định khác.
Theo khoản 2 Điều 10 Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15, việc bố trí đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách, số lượng Phó Chủ tịch HĐND, số lượng Phó Trưởng Ban của HĐND và số lượng đại biểu HĐND thành phố Hà Nội hoạt động chuyên trách thực hiện theo quy định của Luật Thủ đô.
Căn cứ các quy định của luật và nghị quyết của UBTVQH, Thường trực HĐND các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát, xem xét, ban hành Nghị quyết quy định cụ thể số lượng Phó Trưởng Ban, số lượng đại biểu HĐND cấp xã hoạt động chuyên trách của các đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, làm cơ sở để các địa phương dự kiến cơ cấu, thành phần và giới thiệu người ứng cử phù hợp.
Nghị quyết số 106/2025/UBTVQH15 xác lập khuôn khổ pháp lý về số lượng chức danh lãnh đạo và bố trí đại biểu HĐND chuyên trách trong nhiệm kỳ 2026 - 2031, phù hợp với yêu cầu sắp xếp đơn vị hành chính và yêu cầu tinh gọn bộ máy. Việc tăng cường đại biểu chuyên trách góp phần nâng cao chất lượng thẩm tra, giám sát và quyết nghị của HĐND, đồng thời đòi hỏi các địa phương sớm cụ thể hóa để bảo đảm triển khai thống nhất, hiệu quả. Các quy định mới này tạo điều kiện để HĐND vận hành ổn định trong giai đoạn chuyển tiếp, hướng tới xây dựng chính quyền địa phương chuyên nghiệp và hiệu lực hơn.
(Ảnh: Internet)
