Báo Pháp luật Việt Nam chịu sự quản lý, chỉ đạo trực tiếp của Bộ Tư pháp và sự quản lý nhà nước về báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; định hướng hoạt động của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương. Báo có 11 nhóm nhiệm vụ, quyền hạn theo Quyết định số 669/QĐ-BTP ngày 26/02/2025 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Báo Pháp luật Việt Nam.

1. Thành tựu trong thực hiện nhiệm vụ truyền thông tư pháp, pháp luật trong giai đoạn 2015 - 2025

1.1. Thực hiện tốt nhiệm vụ là cơ quan ngôn luận của Bộ Tư pháp

Báo Pháp luật Việt Nam đã thực hiện tốt nhiệm vụ thông tin về các vấn đề thời sự - chinh trị, kinh tế, văn hoá xã hội trong nước và quốc tế; tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước bằng pháp luật, phát huy dân chủ, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Với vai trò là cơ quan ngôn luận của Bộ Tư pháp, Báo Pháp luật Việt Nam đã tuyên truyền sâu rộng các lĩnh vực quản lý của Bộ, ngành Tư pháp; tham gia tích cực vào định hướng dư luận xã hội, phản biện chính sách và nâng cao hiểu biết pháp luật cho người dân. Bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ, ngành Tư pháp, Báo Pháp luật Việt Nam phản ánh, nhận diện, phân tích những khó khăn từ đời sống thực tiễn công tác tư pháp; phát huy vai trò là tờ báo hàng đầu trong phổ biến, giáo dục pháp luật, đẩy mạnh công tác truyền thông chính sách, nhất là các chính sách có tác động lớn đến xã hội, người dân, doanh nghiệp bảo đảm kịp thời, toàn diện, từ đó, tạo tiền đề cho việc thực thi pháp luật hiệu quả, góp phần nâng cao ý thức, văn hóa tuân thủ pháp luật, sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật của cán bộ, Nhân dân.

Trong mỗi giai đoạn, căn cứ vào nhiệm vụ chính trị của Bộ, ngành Tư pháp, Báo Pháp luật Việt Nam đều tổ chức các chiến dịch truyền thông, mở nhiều chuyên mục liên quan đến lĩnh vực quản lý của Bộ, ngành. Trong đó, nhiều chuyên mục được duy trì cố định qua nhiều năm tạo sức bền, liên tục trong chuyển tải thông tin như chuyên mục “Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, “Đưa Nghị quyết số 66-NQ/TW vào cuộc sống”, “Thi hành án dân sự”; “Ngày Pháp luật Việt Nam”, “Đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống”…

Đặc biệt, thời gian gần đây, khi ngành Tư pháp được giao thêm nhiều nhiệm vụ quan trọng trong kiến tạo thể chế phát triển, Báo đã mở các đợt cao điểm tuyên truyền như “bộ tứ trụ cột”^[1], sửa đổi Hiến pháp năm 2013, các đạo luật “rường cột” phục vụ cho tinh gọn bộ máy… góp phần hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ chính trị của Bộ, ngành, được dư luận đánh giá cao.

1.2. Chủ động truyền thông chính sách pháp luật từ sớm, từ xa

Ngày 30/3/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 407/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2022 - 2027” (Đề án 407). Trong đó, quy định “tổ chức triển khai các hình thức truyền thông về dự thảo chính sách… trên hệ thống các phương tiện thông tin, đại chúng”. Một trong sáu nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong truyền thông chính sách, pháp luật được xác định tại Đề án 407 là đa dạng hóa các hình thức truyền thông dự thảo chính sách.

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đã đặt ra yêu cầu về đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với phương châm lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm tối đa quyền làm chủ của Nhân dân, trong đó, trước hết là quyền làm chủ về thông tin, đặc biệt là thông tin chính sách, pháp luật. Ngày 02/3/2023, Bộ Tư pháp ban hành Quyết định số 253/QĐ-BTP về thực hiện “Đề án tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2022 - 2027” (Quyết định số 253/QĐ-BTP).

Thực hiện Đề án 407 và Quyết định số 253/QĐ-BTP, Báo Pháp luật Việt Nam đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện và quán triệt đến tất cả các Phòng, Ban nghiệp vụ liên quan. Báo Pháp luật Việt Nam là một trong những cơ quan báo chí đầu tiên triển khai tuyên truyền các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật từ giai đoạn xây dựng chính sách. Từ năm 2023, Báo đã xây dựng chuyên mục “Truyền thông chính sách” trên cả báo in và báo điện tử, phân công Ban Thời sự - Nội chính làm đầu mối thực hiện, bảo đảm thông tin đến đúng nhóm đối tượng, đúng thời điểm và với phương thức phù hợp.

Hiện, mỗi ngày, trên tất cả các ấn phẩm của Báo Pháp luật Việt Nam đăng khoảng 30 - 40 tin, bài liên quan đến các dự thảo chính sách mới. Nội dung các tin, bài khá đa dạng, phong phú, kịp thời tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước có tác động lớn trong xã hội, tạo được sự đồng thuận của dư luận, góp phần đưa chính sách, pháp luật vào thực tiễn.

Đối với những dự án luật có tác động lớn tới xã hội, Báo Pháp luật Việt Nam đã mở đợt cao điểm tuyên truyền trên các ấn phẩm của Báo. Các bài viết đều được phản ánh khách quan, đa chiều với ý kiến chuyên sâu của các chuyên gia, ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước và tiếng nói của người dân.

1.3. Tổ chức các diễn đàn phản biện chính sách có chiều sâu

Không chỉ phản ánh chính sách, Báo Pháp luật Việt Nam còn chủ động tổ chức các tọa đàm, hội nghị góp ý, phỏng vấn chuyên gia. Giai đoạn từ 2015 đến 2020, việc tổ chức các Tọa đàm thường được tiến hành bằng hình thức trực tiếp, mời chuyên gia, báo cáo viên. Giai đoạn từ năm 2020 đến nay, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, mỗi năm Báo tổ chức trung bình khoảng 20 - 30 tọa đàm (cả trực tiếp và trực tuyến) để phân tích, phản biện, từ đó, góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật trên nền tảng khoa học và thực tiễn.

(Đại hội Đảng bộ Báo Pháp luật Việt Nam nhiệm kỳ 2025 - 2030)

Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức nhiều hội thảo, phỏng vấn, tọa đàm trực tuyến với sự góp mặt của các nhà khoa học, chuyên gia, cán bộ làm công tác thực tiễn và đại diện các cơ quan, tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp liên quan đến chính sách, tham gia đóng góp ý kiến, tuyên truyền về các dự thảo Luật, văn bản quy phạm pháp luật có tác động lớn đến xã hội như dự thảo Hiến pháp (sửa đổi), Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp (sửa đổi), Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Thủ đô (sửa đổi), Luật Công chứng (sửa đổi)…

Thông qua những tọa đàm này, người dân và xã hội có thể kịp thời nắm bắt những nội dung chính của các dự án luật đang được xây dựng, những dự án luật đã được thông qua. Với sự tham gia của các chuyên gia, luật sư, nhà quản lý, những chính sách pháp luật quan trọng, còn nhiều ý kiến khác nhau đã được phân tích, bình luận dưới góc nhìn đa chiều, tiếp cận dưới góc độ dễ hiểu, góp phần định hướng dư luận.

2. Khó khăn, thách thức trong thực hiện sứ mệnh truyền thông tư pháp, pháp luật

2.1. Một số quy định của pháp luật chưa hoàn thiện

Luật Báo chí năm 2016 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo lập được nền báo chí phát triển đa dạng với nhiều loại hình nhưng chưa theo kịp xu hướng truyền thông hiện đại, nhất là trong bối cảnh công nghệ thông tin, chuyển đổi số đang phát triển mạnh mẽ. Báo chí nói chung và Báo Pháp luật Việt Nam nói riêng phải đối mặt với những thách thức từ truyền thông xã hội, nền tảng xuyên biên giới, mô hình tòa soạn hội tụ, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data)… trong khi hệ thống pháp luật chưa quy định, điều chỉnh rõ ràng về lĩnh vực này.

Luật Báo chí năm 2016, Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 và một số văn bản pháp luật khác cũng bộc lộ bất cập khi một số quy định chưa thực sự tạo điều kiện cho nhà báo hành nghề, trong tiếp cận nguồn thông tin, đặc biệt đối với những thông tin dư luận xã hội quan tâm; chưa quy định rõ chế tài xử lý đối với cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân khi không thực hiện cung cấp thông tin cho nhà báo mà không có lý do chính đáng.

2.2. Về nhân lực, tài chính, công nghệ

Là đơn vị tự chủ tài chính, Báo Pháp luật Việt Nam chịu áp lực lớn về doanh thu, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp khó khăn, kinh phí cho truyền thông liên tục sụt giảm, báo giấy phát hành không có lãi; trong khi những yêu cầu đầu tư về cơ sở vật chất để bắt kịp với kỷ nguyên mới, với chuyển đổi số là thường xuyên, liên tục và cấp thiết.

Hiện, Báo Pháp luật Việt Nam có gần 300 phóng viên, kỹ thuật viên và người lao động. Những năm qua, mặc dù Báo Pháp luật Việt Nam đã xây dựng được đội ngũ nhà báo vững vàng về bản lĩnh chính trị, về chuyên môn nghiệp vụ, tuy nhiên, đội ngũ phóng viên chuyên trách pháp luật có kiến thức sâu, có khả năng phản biện chính sách, giỏi về công nghệ số, tạo lập các sản phẩm truyền thông đa phương tiện chưa nhiều, chưa đáp ứng được yêu cầu…

Mặc dù, các trang thiết bị phục vụ tòa soạn hội tụ đã được trang bị cơ bản, tuy nhiên, chưa đáp ứng được yêu cầu và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin. Các phương tiện thiết yếu như máy ảnh, máy tính, các phần mềm công nghệ… đôi khi chưa được nâng cấp kịp thời.

2.3. Thiếu cơ chế phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì xây dựng chính sách, pháp luật

Thực tế cho thấy, một số dự án luật, văn bản quan trọng chưa có kế hoạch truyền thông đồng bộ. Đồng thời, báo chí nhiều khi không được cung cấp đầy đủ thông tin từ đầu quá trình xây dựng dự án luật, làm cho việc phản ánh, dẫn dắt dư luận còn hạn chế, nhất là với các chính sách nhạy cảm, phức tạp.

Thời gian gần đây, các cơ quan trong Bộ, ngành Tư pháp đã “cởi mở” hơn nhiều với báo chí của Bộ, ngành Tư pháp, giúp các cơ quan báo chí trong ngành thực hiện hiệu quả vai trò cơ quan ngôn luận, tuy nhiên, trong một số trường hợp vẫn thiếu chủ động. Chẳng hạn, khi truyền thông những chính sách mà dư luận quan tâm trong dự thảo văn bản, báo chí nói chung, báo chí trong ngành nói riêng không thể biết đầy đủ các chính sách, thông tin đó bằng các đơn vị chủ trì soạn thảo văn bản. Tuy nhiên, việc cung cấp thông tin cho báo chí từ các đơn vị chủ trì soạn thảo còn chưa đầy đủ, kịp thời, làm cho báo chí không thể truyền thông hiệu quả nên không phục vụ nhiệm vụ chính trị của Bộ, ngành cũng như tạo đồng thuận của dư luận xã hội tốt được.

3. Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông pháp luật trong giai đoạn mới

3.1. Tiếp tục khẳng định vai trò cơ quan ngôn luận của Bộ, ngành Tư pháp

Báo Pháp luật Việt Nam cần phát huy hơn nữa vai trò là cơ quan ngôn luận chủ lực của Bộ Tư pháp, không chỉ đưa tin mà còn đồng hành cùng quá trình hoạch định chính sách, phản biện xã hội, tạo cầu nối giữa Nhà nước với người dân. Bám sát, phản ánh và phản biện sinh động đời sống tư pháp của đất nước

Tiếp tục tuyên truyền đậm nét về Nghị quyết số 66-NQ/TW. Đây là định hướng chiến lược, yêu cầu thể chế, pháp luật phải thực sự trở thành “đột phá của đột phá” trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Báo Pháp luật Việt Nam coi đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức, đòi hỏi phải nắm bắt thật tốt để không chỉ duy trì vị thế là tờ báo hàng đầu tuyên truyền về pháp luật, tư pháp, mà còn phấn đấu trở thành một trong những cơ quan báo chí có tầm ảnh hưởng trong làng báo chí cách mạng.

Báo Pháp luật Việt Nam cần phản ánh, nhận diện, phân tích những khó khăn từ đời sống thực tiễn công tác tư pháp; tạo diễn đàn pháp lý sâu, rộng để các chuyên gia, nhà khoa học trao đổi, thảo luận, đề xuất các sáng kiến, phục vụ công tác quản lý nhà nước của Bộ, ngành mà trọng tâm là công tác xây dựng và thi hành pháp luật; phát huy vai trò là một trong những tờ báo hàng đầu trong phổ biến, giáo dục pháp luật, đẩy mạnh công tác truyền thông chính sách, nhất là các chính sách có tác động lớn đến xã hội, người dân, doanh nghiệp.

3.2. Chuyển đổi số mạnh mẽ

Nhân kỷ niệm 40 năm ngày phát hành số báo đầu tiên (10/7/1985 - 10/7/2025), Báo Pháp luật Việt Nam đã ra mắt tòa soạn hội tụ, với nhiều ưu điểm nổi trội. Việc xây dựng mô hình Tòa soạn hội tụ là bước đi chiến lược, nhằm nâng cao chất lượng nội dung, tối ưu hóa quy trình sản xuất thông tin và tăng cường khả năng tương tác với công chúng trên nền tảng số; đánh dấu bước chuyển từ tư duy làm báo truyền thống sang mô hình báo chí tích hợp, hiện đại, nhanh nhạy và đa phương tiện.

Ngoài ra, phải nhận thức rõ chuyển đổi số là xu hướng tất yếu, là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí, nhân lực, tạo ra những giá trị mới trong sản phẩm thông tin. Trước sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, thiết bị di động, nhất là nền tảng số cạnh tranh khốc liệt với báo chí truyền thống, việc chuyển đổi số giúp Báo Pháp luật Việt Nam gia tăng tính cạnh tranh bằng việc phát triển các sản phẩm báo chí đa phương tiện. Điều này đòi hỏi phải đầu tư, thay đổi cả về công nghệ, con người, phương thức điều hành, lãnh đạo đến quy trình, lề lối làm việc…

3.3. Thiết lập cơ chế phối hợp truyền thông chính sách bài bản

Báo Pháp luật Việt Nam cần xây dựng quy chế phối hợp giữa Báo với các đơn vị, nhất là các đơn vị xây dựng pháp luật của Bộ Tư pháp, trong đó có kế hoạch truyền thông từ khi lập đề nghị xây dựng chính sách đến khi ban hành, thi hành. Cần có sự ràng buộc trách nhiệm đối với các đơn vị chủ trì soạn thảo dự án luật trong việc cung cấp thông tin, phân tích chính sách và phản hồi các phản biện từ báo chí.

Cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản thuộc Bộ Tư pháp cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong công tác truyền thông dự thảo chính sách pháp luật. Đặc biệt, cần chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về nội dung cần truyền thông, nhất là những vấn đề dư luận xã hội quan tâm; tiến hành biên soạn tài liệu nguồn để cung cấp cho cơ quan báo chí thực hiện truyền thông.

Đồng thời, cơ quan chủ trì soạn thảo cần chủ động hơn trong phối hợp với cơ quan báo chí để làm rõ những nội dung chính sách, lý giải nguyên nhân đề xuất chính sách đó, nhằm tăng tính thuyết phục cho dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần quan tâm sắp xếp, bố trí bộ phận, cán bộ tham mưu thực hiện nhiệm vụ phối hợp với các cơ quan báo chí nói chung và của ngành nói riêng để tăng tính chuyên nghiệp trong hoạt động truyền thông dự thảo chính sách.

3.4. Tăng cường đầu tư về nguồn lực

Báo Pháp luật Việt Nam cần chủ động đề xuất các cơ chế tài chính phù hợp để hỗ trợ hoạt động truyền thông chính sách trên các ấn phẩm của mình, tập trung vào nguồn ngân sách nhà nước qua các đơn đặt hàng thực hiện các nhiệm vụ truyền thông của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước.

Bên cạnh đó, Báo Pháp luật Việt Nam cần có kế hoạch bồi dưỡng chuyên sâu thường xuyên, nâng cao năng lực đội ngũ làm báo về kỹ năng phản biện chính sách, viết chính luận pháp lý, tác nghiệp với dữ liệu luật, am hiểu quy trình lập pháp và kỹ thuật truyền thông đa phương tiện. Tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên về kỹ năng truyền thông dự thảo chính sách để nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng truyền đạt nhằm phục vụ tốt nhiệm vụ được giao.

Có cơ chế huy động nguồn lực xã hội tham gia thực hiện công tác truyền thông dự thảo chính sách, nhất là cá nhân, tổ chức hành nghề luật như luật sư, luật gia, đội ngũ nhà khoa học, nhà hoạt động thực tiễn, chuyên gia pháp lý. Đồng thời, khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hỗ trợ nguồn lực để tổ chức các hoạt động truyền thông về dự thảo chính sách theo quy định của pháp luật./.

Báo Pháp luật Việt Nam, Bộ Tư pháp

[1]. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ấn phẩm đặc biệt “Ngành Tư pháp - Tự hào truyền thống, vững bước tương lai”)