Giữa không gian văn hóa giàu biểu tượng của Hồ Hoàn Kiếm, Nhà hát Múa rối Thăng Long từ lâu đã trở thành một điểm đến đặc biệt của Thủ đô Hà Nội. Được thành lập từ năm 1969, Nhà hát là nơi kết tinh và lan tỏa tinh hoa của nghệ thuật múa rối nước - loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa của người Việt. Trải qua hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển, Nhà hát không chỉ giữ vai trò bảo tồn di sản, mà còn từng bước khẳng định vị thế của một thiết chế văn hóa năng động, thích ứng với nhịp sống hiện đại.
Trong bối cảnh đất nước đặt ra yêu cầu phát triển văn hóa một cách toàn diện, bền vững, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định rõ nhiệm vụ bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống gắn với đổi mới sáng tạo và nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân. Trên tinh thần thực hiện Nghị quyết, Nhà hát Múa rối Thăng Long đã xác định rõ con đường phát triển là bảo tồn không đồng nghĩa với giữ nguyên trạng, mà phải để di sản tiếp tục sống, tiếp tục lan tỏa và tạo giá trị trong đời sống xã hội đương đại.
 |
| Trình diễn múa rối nước tại Nhà hát Múa rối Thăng Long |
Một trong những dấu ấn nổi bật nhất của Nhà hát Múa rối Thăng Long chính là việc Nhà hát đạt kỷ lục nhà hát duy nhất biểu diễn liên tục 365 ngày trong năm - kỷ lục hiếm có tại châu Á. Đây không chỉ là minh chứng cho sự lao động nghệ thuật bền bỉ của tập thể nghệ sĩ, mà còn thể hiện tư duy bảo tồn hiện đại, đưa nghệ thuật truyền thống ra khỏi không gian trưng bày tĩnh, để hiện diện thường xuyên trong đời sống văn hóa đô thị và trở thành trải nghiệm quen thuộc của công chúng.
Không dừng lại ở việc bảo tồn, Nhà hát Múa rối Thăng Long còn chủ động mở rộng không gian sáng tạo, đưa nghệ thuật múa rối hòa nhập vào các sự kiện văn hóa lớn của Thủ đô và thế giới. Nhà hát đã không ngừng đa dạng hóa chương trình, nâng cao chất lượng biểu diễn, kết hợp giữa nghệ thuật cổ truyền với yếu tố sáng tạo hiện đại. Các tiết mục mang tính biểu tượng như “Tễu giáo trò, Múa rồng, Em bé chăn trâu thổi sáo, Cấy cày tát nước” không chỉ là điểm nhấn thẩm mỹ mà còn là câu chuyện sống động về nông nghiệp, lễ hội và tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Đặc biệt, chương trình nghệ thuật “Thắm tình hữu nghị Việt - Nhật” được dàn dựng công phu khi Nhà hát tham dự Lễ hội Việt Nam tại Nhật Bản 2025, vừa quảng bá di sản múa rối nước vừa thể hiện tinh thần giao lưu văn hóa, tăng cường mối quan hệ quốc tế qua nghệ thuật truyền thống.
 |
| Chương trình mang đến những tiết mục múa rối nước đặc sắc gắn liền với thương hiệu Nhà hát Múa rối Thăng Long |
Không chỉ gắn bó sâu với sân khấu chính, Nhà hát của Thủ đô còn mở rộng phạm vi nghệ thuật để hòa nhịp với các không gian văn hóa lớn. Trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa thế giới 2025, di sản rối nước được giới thiệu như một phần không thể thiếu của “bữa tiệc di sản” giữa truyền thống và sáng tạo, góp phần khẳng định giá trị văn hóa của Hà Nội trong bối cảnh toàn cầu hóa. Qua mỗi chương trình, di sản được kể lại bằng ngôn ngữ mới, vừa giữ hồn cốt truyền thống, vừa mở rộng khả năng tiếp cận với công chúng đa dạng.
 |
| Không gian văn hóa Hà Nội được Nhà hát Múa rối Thăng Long thiết kế đã làm nổi bật những nét văn hóa tiêu biểu đặc sắc của Thủ Đô |
Trong hành trình bảo tồn, phát huy nghệ thuật, Nhà hát Múa rối Thăng Long đã gặt hái nhiều giải thưởng và danh hiệu, là minh chứng cho chất lượng nghệ thuật và nỗ lực chuyên môn. Tại các liên hoan nghệ thuật, vở Hoàng đế cờ lau đã đoạt Huy chương Vàng tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng 2024, góp phần nâng cao vị thế của nghệ thuật múa rối trong cộng đồng sân khấu cả nước. Ngoài ra, Nhà hát cũng đạt được nhiều Huy chương Vàng và Bạc tại các liên hoan múa rối quốc tế và trong nước, cùng các giải thưởng cá nhân về thiết kế rối, diễn xuất nghệ sĩ, biên đạo và âm nhạc. Đặc biệt, nhân kỷ niệm 55 năm thành lập, Nhà hát Múa rối Thăng Long vinh dự được trao Huân chương Lao động hạng Ba - một trong những danh hiệu cao quý của Nhà nước dành cho những đóng góp xuất sắc trong việc giữ gìn và phát triển nghệ thuật truyền thống.
Nhà hát Múa rối Thăng Long còn hướng tới phát triển công nghiệp văn hóa. Nhà hát không chỉ coi múa rối nước là di sản tinh thần, mà còn là nguồn lực sáng tạo quan trọng, có khả năng tạo ra giá trị xã hội, giá trị văn hóa và giá trị kinh tế. Việc xây dựng các chương trình biểu diễn ổn định, chất lượng cao, gắn kết chặt chẽ với du lịch văn hóa, xây dựng thương hiệu Nhà hát như một “điểm đến di sản sống” của Hà Nội, mở rộng giao lưu quốc tế,... cho thấy nỗ lực chuyển hóa di sản thành sản phẩm văn hóa đặc trưng, góp phần hình thành chuỗi giá trị của công nghiệp văn hóa dựa trên nền tảng truyền thống.
Có thể khẳng định, thông qua việc bảo tồn di sản bằng biểu diễn sống, phát huy giá trị văn hóa bằng sáng tạo nghệ thuật và từng bước tiếp cận công nghiệp văn hóa, Nhà hát Múa rối Thăng Long đã góp phần quan trọng đưa nghệ thuật múa rối nước tiếp tục hiện diện, lan tỏa và khẳng định vị thế trong đời sống văn hóa Việt Nam đương đại.
